Triển vọng cho một liệu pháp tế bào an toàn và dễ tiếp cận để điều trị bệnh máu khó đông (Hemophilia).     
(Báo cáo tại Hội thảo khoa học: Ứng dụng tế bào gốc- Từ lý thuyết đến hiện thực lần thứ 2)

¹ : Phòng thí nghiệm ứng dụng di truyền người, Viện Nghiên cứu ung thư Oei Humphrey, Trung tâm Ung thư Quốc gia, Singapore.
^b : Bộ môn sinh hóa, Trường Y Yong Loo Lin, Đại học Quốc gia Singapore, Singapore.
^c : Bộ môn Phẫu thuật, Trường Y Yong Loo Lin, Đại học Quốc gia Singapore, Singapore.
^d : Công ty CellResearch Corporation, Singapore

Bệnh máu khó đông hiện nay vẫn tiếp tục là thách thức lớn, nhất là bởi vì khoảng ba phần tư của tất cả các bệnh nhân máu khó đông trên thế giới được điều trị ít hoặc không có. Trong số 400.000 bệnh nhân máu khó đông trên toàn thế giới, khoảng 80% sống ở các nước đang phát triển. Tình trạng này đã thúc đẩy nhiều nghiên cứu nhằm làm giảm các bệnh cấp tính và mãn tính, và thậm chí tử vong, đặc biệt nghiêm trọng ở thể nặng của bệnh máu khó đông.

Nền tảng của điều trị hiện nay là sự thay thế yếu tố VIII (FVIII), tốt nhất là dưới hình thức tái tổ hợp. Tiêm truyền yếu tố VIII là quy trình điều trị tiêu chuẩn cho bệnh máu khó đông. Tuy nhiên, chi phí cao và việc phải tiêm tĩnh mạch thường xuyên đang được xem là rào cản của việc đưa phương pháp này vào sử dụng rộng rãi.

Hiện nay, có ba chiến lược điều trị đang được xem xét ứng dụng, cho thấy những nỗ lực của y học hiện đại để cải thiện việc điều trị máu khó đông: (1) phát triển quy trình có hiệu lực và tác dụng lâu dài hơn, đồng thời ít gây miễn dịch đông máu; (2) chuyển gene vector trung gian, và (3) liệu pháp tế bào.

Cách tiếp cận của chúng tôi là áp dụng phương pháp biến đổi gene tại điểm đặc hiệu để cảm ứng các tế bào tiết FVIII. Hệ enzyme gắn đặc hiệu PhiC31 của thể thực khuẩn và các enzyme zince finger nucleases (ZFNs) đã nổi lên như hai tác nhân điều trị không có nguồn gốc từ bộ gene của virus nhưng lại có thể đóng vai trò điều khiển việc gắn kết đặc hiệu gene vào tế bào người.

Chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu sự kết hợp của enzyme phiC31 integrase gắn kết đặc hiệu FVIII cDNA của người vào tế bào biểu mô màng dây rốn (CLECs) và đánh giá tiềm năng của việc sử dụng FVIII tiết từ CLEC cho việc điều trị máu khó đông. Chúng tôi đang xem xét tính khả thi của việc sử dụng ZFNs đặc hiệu cho vị trí AAVS1 (adeno-associated virus integration 1) để thu nhận các tế bào người được biến đổi bằng việc gắn kết đặc hiệu của một thể lai FVIII cDNA mà có thể tạo ra các hoạt động vượt bậc của FVIII trong môi trường có điều kiện.

Trong bài nói chuyện lần này, chúng tôi sẽ trình bày cập nhật đánh giá về các rủi ro nguy hại cho di truyền và tiềm năng phát triển điều trị bệnh máu khó đông.