Hội thảo “Chia sẽ thông tin và kinh nghiệm nghiên cứu tế bào gốc”. (18/12/2009

Ngày 18/12/2009, Hội thảo “Chia sẽ thông tin và kinh nghiệm nghiên cứu tế bào gốc” lần đầu tiên được tổ chức tại Việt nam do “Ban điều phối nhiệm vụ Khoa học và Công nghệ cấp Nhà nước về tế bào gốc” của Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì. Hội thảo đã qui tụ được hơn 50 các giáo sư, tiến sỹ, bác sỹ và các nhà khoa học hàng đầu trong cả nước về lĩnh vực nghiên cứu tế bào gốc tới tham dự.

Trưởng Ban điều phối, Giáo sư, Tiến sỹ Khoa học Phạm Mạnh Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế đã phát biểu khai mạc hội thảo. Nghiên cứu về tế bào gốc, mặc dù là một lĩnh vực khoa học mới mẻ nhưng đã đạt được nhiều thành tựu và đầy tiềm năng ứng dụng trong thực tiễn điều trị cũng như y học tái tạo. Ngày càng có nhiều bệnh nhân được thụ hưởng những lợi ích do nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc đem lại. Tuy việc nghiên cứu về tế bào gốc ở Việt Nam có chậm hơn các nước như Mỹ, Nhật, Singapore, Thái Lan… nhưng nhờ ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật với đội ngũ nhân lực trình độ cao được đào tạo cơ bản ở trong nước và ngoài nước nên có nhiều thành công đáng khích lệ.

GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng phát biểu khai mạc Hội nghị.

Tham dự hội thảo có 11 báo cáo của các nhà khoa học trong toàn quốc. Mở đầu là báo cáo của Tiến sỹ, Bác sỹ Lê Văn Đông, phó Chủ nhiệm Bộ môn Miễn dịch, Học viện Quân y đồng thời là người phụ trách kỹ thuật của MekoStem, với nhan đề “Một số vấn đề cập nhật về nghiên cứu tế bào gốc và đề xuất của Ban điều phối Nhiệm vụ Khoa học Công nghệ cấp Nhà nước về tế bào gốc”. Tế bào gốc là loại tế bào có khả năng phân chia và biệt hóa thành nhiều loại tế bào bị mất đi do chết hoặc bị tổn thương. Công nghệ tế bào gốc tập trung vào 3 lĩnh vực chính: thu thập, phân lập và duy trì tế bào gốc; tăng sinh số lượng và biệt hóa tế bào gốc; ứng dụng tế bào gốc vào các lĩnh vực y – sinh học. Tiến sỹ Đông cũng đưa ra các đề xuất nhiệm vụ tổng thể về tế bào gốc trong đó nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống ngân hàng, tổ chức màng lưới nghiên cứu, ứng dụng và trị liệu tế bào gốc ở Việt Nam.

TS.BS Lê Văn Đông trình bày Báo cáo tổng quan của Ban điều phối.

Ứng dụng tế bào gốc trong điều trị có báo cáo của Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Lân Việt, Viện trưởng Viện Tim mạch Việt Nam, với chủ đề “Một số kết quả nghiên cứu điều trị nhồi máu cơ tim bằng tế bào gốc”. Nghiên cứu đã được áp dụng cho 6 bệnh nhân và mang lại kết quả rất khả quan. Trong lĩnh vực nhãn khoa, “Ứng dụng tế bào gốc trong điều trị bệnh lý bề mặt nhãn cầu” của Thạc sỹ, Bác sỹ Diệp Hữu Thắng, Viện Mắt TP Hồ Chí Minh đã mang lại kết quả khả quan là cải thiện thị lực ở cả 2 nhóm nghiên cứu: nhóm 1 sử dụng tấm biểu mô hình thành từ niêm mạc má nuôi cấy trên màng ối (6 mắt) và nhóm 2 sử dụng tấm biểu mô hình thành từ tế bào gốc vùng rìa giác mạc. “Kết quả nghiên cứu điều trị vết bỏng thực nghiệm bằng tế bào gốc màng dây rốn” do Tiến sỹ, Bác sỹ Đinh Văn Hân, Viện Bỏng Quốc gia trình bày cho thấy việc sử dụng tế bào gốc màng dây rốn trong điều trị bỏng, vết loét do tì đè sẽ có thể được sử dụng trong tương lai gần. “Ứng dụng tế bào gốc màng dây rốn trong điều trị vết thương trên nền đường máu cao” của Thạc sỹ, Bác sỹ Mai Mạnh Tuấn, Bệnh viện Y học cổ truyền trung Ương cho thấy triển vọng sử dụng tế bào gốc để điều trị các vết thương trên bệnh nhân tiểu đường.

GS.TS Nguyễn Lân Việt trình bày báo cáo khoa học của Viện Tim Mạch Việt Nam.

Trong lĩnh vực nghiên cứu cơ bản về tế bào gốc, các nhà khoa học nước ta đã có thành công bước đầu trong việc biệt hóa tế bào gốc thành những tế bào giống tế bào cơ tim, giống tế bào thần kinh, thành tế bào tạo xương, tế bào giống tế bào gan qua các báo cáo của TS Bùi Xuân Nguyên, Viện Công nghệ sinh học, Viện KH&CN Việt Nam; Thạc sỹ Phan Kim Ngọc. Phòng thí nghiện tế bào gốc, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM); PGS-TS Trần Công Toại, Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch; ThS.BS Ngô Diễm Ngọc, Bệnh Viện Nhi Trung Ương.

Định hướng đúng đắn cho lĩnh vực khoa học nghiên cứu về tế bào gốc tại Việt nam là nhiệm vụ cần thiết và cấp bách. Hiện nay Chính phủ đang ưu tiên cho 2 ngành công nghệ đó là Công nghệ tin học và Công nghệ Sinh học. Đi cùng xu thế phát triển đó, Thạc sỹ Phan Kim Ngọc trình bày “Một số đề tài đang được triển khai tại Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM và một số kiến nghị với chính phủ về Công nghệ tế bào gốc”. Thạc sỹ Ngọc cho biết, hướng phát triển tới của của phòng thí nghiệm tế bào gốc của trường Đại học sẽ tiến hành trên mô hình thực nghiệm là: Nghiên cứu điều trị bệnh tiểu đường type 1 bằng liệu pháp gen tế bào gốc, Nghiên cứu thiết kế thuốc điều trị ung thư vú bằng phác đồ tiêu diệt tế bào gốc ung thư và Nghiên cứu tạo mô sụn và mô mỡ bằng công nghệ cấy tế bào gốc lên giá đỡ ba chiều nhân tạo.

ThS Phan Kim Ngọc giới thiệu Phòng thí nghiệm tế bào gốc, Đai học KHTN, Đại học Quốc gia Tp.HCM.

Các nhà khoa học cũng đề nghị xây dựng một hệ thống ngân hàng thu thập, xử lý và bảo quản tế bào gốc từ các nguồn khác nhau. Tuy nhiên cần có sự điều phối chung của Chính phủ về thành lập mới các ngân hàng tế bào gốc, tránh tình trạng “trăm hoa đua nở” mở mới quá nhiều dẫn đến lãng phí không cần thiết. Dược sỹ Đặng Thị Kim Lan, Giám đốc ngân hàng tế bào gốc Mekostem báo cáo về “Kết quả một năm hoạt động của Ngân hàng tế bào gốc Mekostem”. Bằng đội ngũ cán bộ khoa học uy tín, công nghệ được chuyển giao từ Singapore, thiết bị phân lập tế bào gốc nhập từ Mỹ, Nhật nên cho đến nay Ngân hàng đã lưu trữ được trên 600 mẫu tế bào gốc các loại phục vụ cho nghiên cứu cũng như sẵn sàng điều trị một số bệnh hiểm nghèo. DS Lan cũng đề xuất được mở các chi nhánh của Ngân hàng tế bào gốc của Mekostem tại Hà Nội và Miền Trung Việt nam để đảm bảo nhu cầu và lợi ích của các sản phụ muốn lưu trữ tế bào gốc dây rốn cho con họ.

DS Đặng Thị Kim Lan, Giám đốc MekoStem giới thiệu hoạt động của MekoStem tại Hội nghị.