Ngày 15/02/2009, nhân dịp khai trương Ngân hàng tế bào gốc MekoStem, Công ty cổ phần hoá dược phẩm Mekophar đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Ứng dụng tế bào gốc – từ lý thuyết đến hiện thực” nhằm cung cấp cho các nhà khoa học và nhà quản lý trong lĩnh vực y sinh học những thông tin cơ bản và cập nhật về tế bào gốc, công nghệ tế bào gốc; các ứng dụng điều trị bằng tế bào gốc đã được thực hiện thành công trên người cũng như các thử nghiệm điều trị còn đang trong giai đoạn nghiên cứu.

Hội thảo khoa học này là một nội dung khoa học thuộc Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước “Xây dựng ngân hàng tế bào gốc dây rốn khu vực Miền Nam và ứng dụng điều trị bệnh ở người” được Bộ KH&CN giao do Công ty cổ phần hoá dược phẩm Mekophar làm đơn vị chủ trì phối hợp với Học viện Quân y, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện An Sinh, Viện Bỏng Quốc gia, Bệnh viên Y học cổ truyền TƯ, Viện Công nghệ sinh học thuộc Viện KH&CN Việt Nam và một số đơn vị khác trong cả nước thực hiện.

Tham dự Hội thảo có gần 200 nhà khoa học là những bác sĩ, nghiên cứu viên trực tiếp làm việc trong lĩnh vực tế bào gốc, các nhà quản lý của Bộ Y tế, Bộ KH&CN, Sở Y tế Tp.HCM, các bác sĩ chuyên ngành sản khoa và những người quan tâm đến tế bào gốc từ nhiều bệnh viện, nhà trường khác nhau trong cả nước. GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng, Trưởng Ban điều phối Nhiệm vụ KHCN cấp Nhà nước về tế bào gốc và PGS.TS Ivor Lim, Khoa Ngoại, Bệnh viện trường Đại học Quốc gia Singapore đồng chủ trì Hội thảo.

Có 5 báo cáo khoa học của các nhà khoa học Việt Nam và Singapore được mời trình bày tại Hội thảo. TS.BS. Lê Văn Đông - PCN Bộ môn Miễn dịch học, Học viện Quân y, Phụ trách kỹ thuật Ngân hàng tế bào gốc MekoStem giới thiệu tổng quan về tế bào gốc, công nghệ tế bào gốc, những lợi ích của việc thành lập các ngân hàng tế bào gốc và tóm lược quá trình hình thành Ngân hàng tế bào gốc MekoStem. Tiếp đó, PGS.BS. Trần Văn Bé - Nguyên Giám đốc Bệnh viện Truyền máu-Huyết học Tp.HCM giới thiệu về ứng dụng lâm sàng cấy ghép tế bào gốc để điều trị bệnh huyết học, trong đó có các kết quả ứng dụng trên lâm sàng của ghép tế bào gốc tạo máu từ tuỷ xương, từ máu ngoại vi và từ máu dây rốn để điều trị các bệnh lý về máu và cơ quan tạo máu tại Bệnh viện Truyền máu-Huyết học Tp.HCM. Cho đến nay đã có 69 ca bệnh được điều trị bằng phương pháp này, trong đó 3 bệnh nhân đầu tiên được cấy ghép tế bào gốc từ tuỷ xương được tiến hành từ năm 1995 đến nay, sau 13 năm vẫn sống khoẻ mạnh. Đã có 9 ca bệnh được điều trị bằng cấy ghép tế bào gốc tạo máu từ máu dây rốn của em ruột bệnh nhân và của các mẫu tế bào gốc máu dây rốn của các cháu bé không cùng huyết thống từ Việt Nam và từ Nhật Bản nhưng có chỉ số sinh học hoà hợp với các bệnh nhân. PGS Bé khẳng định có thể triển khai đại trà kỹ thuật này tại Việt Nam.

Sau phần trình bày của PGS Bé, BS Benjamin Mow - Khoa Huyết học và Ung thư, Bệnh viện Mount Alvernia, Singapore chia sẻ các kinh nghiệm ứng dụng tế bào gốc trong điều trị bệnh lý ung thư-huyết học tại Singapore. BS Mow giới thiệu những phác đồ mới đang được áp dụng tại Singapore, kết hợp điều trị bằng hoá chất và phóng xạ để chuẩn bị bệnh nhân trước khi cấy ghép tế bào gốc điều trị các bện lý về ung thư máu. Tiếp đó PGS.TS. Phan Toàn Thắng - Giám đốc kỹ thuật Công ty CellResearch Corporation Pte Ltd., Singapore giới thiệu chi tiết về các tế bào gốc từ màng dây rốn như một nguồn tế bào gốc có thể dùng để biệt hoá thành các tế bào gan. PGS Thắng chia sẻ các kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy các tế bào biến đổi từ tế bào gốc màng dây rốn có các đặc điểm hoá sinh và tế bào giống với các tế bào gan và tế bào đường mật. Điều này mở ra triển vọng trong tương lai có thể dùng các tế bào này làm nguyên liệu nghiên cứu phát triển phương pháp điều trị bênh lý gan mật bằng tế bào gốc. Cuối cùng PGS.TS. Ivor Lim – với tư cách là bác sĩ phẫu thuật viên tại Khoa Phẫu thuật và Thẩm mỹ, Trung tâm Y tế Camden, Singapore đưa ra các triển vọng ứng dụng tế bào gốc trong y học tái tạo và thẩm mỹ trong tương lai, trong đó có những ứng dụng đã thành hiện thực và những ứng dụng còn tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện trước khi có thể áp dụng đại trà như một phương pháp điều trị thường qui.

Sau phần báo cáo khoa học, các đại biểu đã thảo luận rất sôi nổi xung quan chủ đề ứng dụng tế bào gốc. GS.TS Đặng Vạn Phước – Nguyên Hiệu trưởng Đại học y dược Tp.HCM, chuyên gia trong lĩnh vực tim mạch rất quan tâm đến ứng dụng tế bào gốc trong bệnh lý tim mạch, cụ thể là điều trị suy tim. Theo Giáo sư Phước, việc ứng dụng các kỹ thuật điều trị mới trên người bao giờ cũng phải làm hết sức thận trọng. Tuy nhiên một khi các kết quả nghiên cứu trên thực nghiệm đã tốt thì có thể ứng dụng sớm vào điều trị những bệnh hiểm nghèo như với bệnh nhân suy tim giai đoạn cuối vì với các bệnh nhân này nếu không được ghép tim thì bệnh nhân cũng chỉ có thể sống thêm được thời gian tính bằng tháng. Nếu các cơ sở nghiên cứu trên thế giới đã có được những tế bào được chứng minh là ổn định, chúng ta nên xin phép nhập về để có thể áp dụng thử cho các bệnh nhân suy tim. BS Nguyễn Thế Dũng – Nguyên Giám đốc Sở y tế Tp.HCM cũng quan tâm đặc biệt đến công nghệ tế bào gốc đã có ý kiến kiến nghị về việc đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc tại Việt Nam. Các vấn đề liên quan đến chủ trương đi tắt đón đầu về công nghệ và nắm bắt thời cơ để đưa Việt Nam tiếp tục là nước bắt nhịp sớm vào lĩnh vực tế bào gốc. PGS.TS Nguyễn Duy Thăng – Phó Giám đốc Bệnh viện TƯ Huế rất tâm đắc với ý tưởng thành lập các ngân hàng tế bào gốc tại Việt Nam. Mặc dù có thể chúng ta chưa áp dụng được ngay và áp dụng được hết các tế bào gốc vào điều trị nhưng có được các ngân hàng tế bào gốc sẽ là cơ sở bước đầu, nhưng là cơ sở rất quan trọng và nền tảng để có nguồn nguyên liệu tế bào phục vụ cho việc nghiên cứu hiện nay cũng như ứng dụng điều trị trong tương lai.

Kết luận Hội thảo, GS.TSKH Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh ý nghĩa của việc lập Ngân hàng tế bào gốc tại việt Nam và gợi ý một số khía cạnh để các nhà khoa học nghiên cứu tế bào gốc tại Việt Nam quan tâm tìm hiểu, nhằm tạo ra những nét riêng trong hoạt động nghiên cứu tế bào gốc tại nước ta. Hội thảo đã kết thúc trên tinh thần khoa học, hợp tác và tin cậy.