Facebook Google Plus Twitter

Phương pháp mới trong tăng sinh tế bào gốc phục vụ cho cấy ghép

Science daily, 03/08/2018

Nghiên cứu mở ra một phương pháp mới trong vấn đề tăng sinh các tế bào gốc tạo máu trưởng thành từ máu dây rốn người.

Hình minh họa từ Viện nghiên cứu Y dược Stowers.

Các nhà nghiên cứu đến từ Viện nghiên cứu Y dược Stowers cùng các cộng sự của mình đã khám phá ra một phương pháp mới để tăng sinh các tế bào gốc (TBG) tạo máu trưởng thành từ máu dây rốn người (human umbilical cord blood, viết tắt là hUCB). Phương pháp này có thể tạo ra số lượng lớn tế bào dùng cho điều trị   nhiều bệnh nhân, đặc biệt là các bệnh nhân mắc các bệnh như leukemia, các rối loạn về máu, các bệnh liên quan đến hệ thống miễn dịch và các bệnh ung thư khác mà không tìm được tủy xương phù hợp.

TS. Linheng Li – Nhà nghiên cứu đến từ Viện Stowers, đồng lãnh đạo chương trình sinh học ung thư tại Trung tâm ung thư Đại học Kansas và là một Giáo sư thỉnh giảng của khoa bệnh lý học và phòng thí nghiệm y học tại Trường Đại học Y Dược Kansas, cho biết: “Điều trị bằng cấy ghép tủy xương đã trở thành một phương pháp phổ biến trong nhiều thập niên, nhưng phương pháp này không áp dụng được cho mọi người”.

Theo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ, chỉ 30% bệnh nhân nhận được tủy xương phù hợp có sẵn từ họ hàng của họ. Theo dự báo của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, có đến hơn 170.000 người ở Hoa Kỳ được chẩn đoán mắc các bệnh về ung thư máu (như bệnh bạch cầu - leukemia, u hạch bạch huyết - lymphoma và u tủy - myeloma) trong năm 2018. Các TBG trưởng thành từ dây rốn có thể phù hợp đối với nhiều người bởi vì chúng đòi hỏi tương hợp ít hơn so với cấy ghép tủy xương. Tuy nhiên, đối với người trưởng thành cần đến 2 đơn vị máu dây rốn cho điều trị, số lượng đơn vị máu có sẵn lại không đủ đáp ứng cho nhu cầu sử dụng. TS. Linheng Li chia sẻ: “Nếu chúng ta có thể tăng sinh TBG trưởng thành từ dây rốn, điều này có thể làm giảm được số lượng dây rốn cần dùng cho điều trị. Đây là một lợi thế rất lớn”.

Trong nghiên cứu đã được công bố trực tuyến trên trang Cell Research vào 31/07/2018, các nhà khoa học hướng đến một protein tác động lên nhiều đích và nhiều con đường   liên quan trong quá trình tự làm mới của TBG tạo máu, đây là cách tiếp cận rộng hơn    so với những nghiên cứu khác chỉ tập trung vào một đích hoặc một con đường đơn lẻ trong quá trình. Protein Ythdf2 nhận diện một loại biến thể đặc biệt trong nhóm mRNAs mã hóa các nhân tố phiên mã quan trọng trong quá trình tự làm mới của các TBG tạo máu và thúc đẩy sự phân rã các mRNAs này bên trong tế bào.

Khi nhóm nghiên cứu knock out (loại bỏ) chức năng của Ythdf2 trong một mô hình chuột hoặc knock out chức năng của Ythdf2 trong các tế bào hUCB, họ quan sát thấy có sự tăng biểu hiện các nhân tố phiên mã này và sự tăng sinh các TBG tạo máu – một loại TBG trưởng thành chủ yếu có trong hUCB. Họ ghi nhận rằng khi chức năng của Ythdf2 suy yếu vẫn không làm biến đổi các loại tế bào được sản xuất sau đó, đồng thời cũng không làm tăng thêm các tế bào máu ác tính. Ngoài ra, việc xử lý knock out không phải là vĩnh viễn, do đó cho phép chức năng của Ythdf2 được phục hồi sau cấy ghép.

Tiến sĩ Zhenrui Li – Nghiên cứu sinh tại Trung tâm Y dược Đại học Kansas, tác giả đứng đầu nghiên cứu luận án này chia sẻ: “Cách tiếp cận của chúng tôi nhằm vào chức năng của Ythdf2 bằng cách sử dụng công nghệ dựa trên RNA cũng đã giúp né tránh được nhiều thay đổi trầm trọng liên quan trên DNA như các đột biến trong các nhân tố điều hòa ngoại sinh”.

Tiến sĩ Zhenrui Li giải thích thêm: “Những loại đột biến gen đó có thể gây tái phát bệnh bạch cầu hay bệnh ung thư”. Do protein Ythdf2 hiện diện trong nhiều loại TBG trưởng thành khác nhau, việc hướng mục tiêu vào chúng và con đường mà chúng tác động lên các TBG tạo máu có vẻ là một phương pháp an toàn, nếu thực hiện được thì phương pháp này có thể ứng dụng rộng rãi.

TS. Linheng Li tin rằng phương pháp này có thể có tiềm năng áp dụng trên các loại TBG trưởng thành khác, điều này có thể dẫn đến làm tăng số lượng các TBG trưởng thành có thể dùng cho điều trị   bệnh nhân. Phương pháp này cũng có thể hỗ trợ cho kỹ thuật điều trị cấy ghép TBG trưởng thành phù  hợp một haplotyp HLA (haploidentical adult stem cell transplants) cho các bệnh nhân từ nguồn cho (donor) là những họ hàng gần nhưng không tương hợp. Những bệnh nhân này cần phải   điều trị gây ức chế miễn dịch để ngăn ngừa bệnh mảnh ghép chống túc chủ (graft versus host disease).

BS. Joseph McGuirk – Giáo sư về Y dược và là Giám đốc Y khoa chuyên về cấy ghép máu và tủy xương tại Hệ thống Y tế Đại học Kansas, người không tham gia trực tiếp vào nghiên cứu phát biểu: “Nghiên cứu này mở ra một con đường phía trước bằng việc chứng minh khả năng tăng sinh các TBG trưởng thành từ máu dây rốn trong phòng thí nghiệm mà không gây ra sự biệt hóa tế bào thành dạng trưởng thành hơn. Những khám phá mới này đại diện cho một tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực và có tiềm năng đáng kể trong việc cải thiện kết quả điều trị bằng cấy ghép máu dây rốn trên hàng nghìn trẻ em và người lớn mỗi năm”.

Tài liệu tham khảo:

Zhenrui Li, Pengxu Qian, Wanqing Shao, Hailing Shi, Xi C. He, Madelaine Gogol, Zulin Yu, Yongfu Wang, Meijie Qi, Yunfei Zhu, John M. Perry, Kai Zhang, Fang Tao, Kun Zhou, Deqing Hu, Yingli Han, Chongbei Zhao, Richard Alexander, Hanzhang Xu, Shiyuan Chen, Allison Peak, Kathyrn Hall, Michael Peterson, Anoja Perera, Jeffrey S. Haug, Tari Parmely, Hua Li, Bin Shen, Julia Zeitlinger, Chuan He, Linheng Li. Suppression of m6A reader Ythdf2 promotes hematopoietic stem cell expansion. Cell Research, 2018; DOI: 10.1038/s41422-018-0072-0

Nguồn: Viện nghiên cứu Y dược Stowers




Facebook Google Plus Twitter


Trở lại trang trước
Hồ Chí Minh : 297/5 Lý Thường Kiệt, phường 15, Quận 11, Tp HCM

Điện thoại: [028] 38 686 546 - Fax: [028] 38 650 394
Hà Nội : Tầng 15 toà nhà Charmvit, số 117 Trần Duy Hưng,
quận Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: [024] 35 14 35 35 - Fax: [024] 62 75 08 02