Scientific Report, 03/03/2026
Mục tiêu
Tổn thương chất trắng (White-Matter Injury – WMI) là bệnh lý thần kinh nghiêm trọng phổ biến ở trẻ sinh non, dẫn đến các di chứng vĩnh viễn như bại não và suy giảm nhận thức. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tiềm năng điều trị của tế bào gốc trung mô dây rốn người (human umbilical cord mesenchymal stem cells – hUC-MSCs) và làm sáng tỏ cơ chế điều hòa miễn dịch của chúng đối với phản ứng viêm thần kinh trong mô hình chuột non bị thiếu oxy – thiếu máu cục bộ (hypoxic-ischemic – HI).
Phương pháp nghiên cứu
– Mô hình thực hiện: Sử dụng chuột Sprague–Dawley 3 ngày tuổi bị thắt động mạch cảnh một bên kết hợp tiếp xúc môi trường thiếu oxy (8% O2) tạo mô hình tổn thương não HI
– Can thiệp: Tiêm hUC–MSCs (2 x 105 tế bào) vào não thất bên của chuột sau 8 giờ sau khi tạo mô hình tổn thương
– Đánh giá sử dụng các kỹ thuật nhuộm TTC, nhuộm HE, kính hiển vi, Western blot và thử nghiệm hành vi Morris (đánh giá nhận thức) để đánh giá cấu trúc não và chức năng nhận thức.
Kết quả chính
– Giảm tổn thương não: Điều trị bằng hUC–MSCs làm giảm đáng kể diện tích nhồi máu não, bảo vệ tính toàn vẹn của sợi trục và thúc đẩy quá trình tái tạo myelin (tăng biểu hiện các protein MBP (myelin basic protein) và PLP (proteolipid protein). Kết quả thử nghiệm hành vi cho thấy khả năng học tập và trí nhớ không gian của chuột được cải thiện rõ rệt.
– Cơ chế điều hòa viêm: Liệu pháp tế bào gốc đã ức chế sự hoạt hóa của phức hợp miễn dịch NLRP3 (nucleotide-binding domain leucine-rich repeat containing protein 3), từ đó làm giảm các cytokine tiền viêm (IL-1β, TNF-α).
– Chuyển đổi kiểu hình vi bào đệm: Nghiên cứu chứng minh hUC-MSCs thúc đẩy vi bào đệm chuyển dịch từ trạng thái M1 (gây viêm) sang trạng thái M2 (kháng viêm và phục hồi thần kinh).
– Vai trò của trục tín hiệu TLR4 (Toll–like receptor 4): Thực nghiệm cho thấy tác dụng bảo vệ thần kinh của HUC-MSCs bị đảo ngược khi kích hoạt thụ thể TLR4, khẳng định đây là con đường truyền tín hiệu then chốt trong cơ chế điều trị.
Kết luận và ý nghĩa lâm sàng
Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ cho thấy hUC-MSCs không chỉ là một liệu pháp thay thế tế bào mà còn đóng vai trò như một tác nhân điều hòa miễn dịch tinh vi. Bằng cách tác động vào trục TLR4/NLRP3, hUC-MSCs tạo ra một môi trường vi mô thuận lợi cho việc sửa chữa các tổn thương thần kinh giai đoạn sớm. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để tiến tới các thử nghiệm lâm sàng trong điều trị tổn thương não ở trẻ sơ sinh.
Tài liệu tham khảo
Bài viết được dịch và tóm tắt từ bài báo: Wang, C., Xu, Q. Q., Zhang, S. J., & Zhu, Y. P. (2026). Human umbilical cord mesenchymal stem cells alleviate hypoxic-ischemia-induced white-matter injury in neonatal rats by regulating polarization of microglia. Scientific Reports.
Nguồn: Scientific Reports
