Điều trị không phẫu thuật trường hợp đứt hoàn toàn gân Achilles cấp tính bằng tế bào gốc trung mô và túi ngoại bào: Báo cáo ca bệnh

Nội Dung Bài Viết

Curreus, 18/10/2026

Một báo cáo ca bệnh đăng trên Cureus ngày 18/10/2026 mô tả kết quả phục hồi cấu trúc và chức năng ở một bệnh nhân đứt hoàn toàn gân Achilles với khoảng cách giữa hai đầu gân lên đến 3,7 cm. Phác đồ kết hợp truyền tĩnh mạch tế bào gốc trung mô từ mô dây rốn người (hUC-MSC), tiêm túi ngoại bào có nguồn gốc từ hUC-MSC tại vị trí tổn thương dưới hướng dẫn siêu âm và phục hồi chức năng theo giai đoạn. Kết quả bước đầu gợi mở tiềm năng nghiên cứu của liệu pháp sinh học trong sửa chữa mô gân, nhưng cần được xác nhận bằng các nghiên cứu lâm sàng có đối chứng.

Thách thức trong phục hồi tổn thương gân Achilles

Gân Achilles là cấu trúc gân lớn nối cơ bắp chân với xương gót, đóng vai trò thiết yếu trong đi bộ, chạy và các hoạt động thể thao. Đứt gân Achilles cấp tính có thể gây đau dữ dội, sưng nề và mất khả năng chịu lực. Đối với tổn thương đứt hoàn toàn có khoảng cách lớn giữa hai đầu gân, phẫu thuật thường được cân nhắc nhằm khôi phục tính liên tục cơ học của gân.

Tuy nhiên, quá trình lành gân vốn gặp nhiều hạn chế do đặc điểm tưới máu tương đối thấp và khả năng tái cấu trúc mô phức tạp. Mô gân sau tổn thương có thể lành thông qua hình thành mô sẹo, dẫn đến nguy cơ kéo dài gân, cứng khớp hoặc tái chấn thương. Trong khi đó, điều trị bảo tồn kết hợp phục hồi chức năng có thể đạt kết quả tốt ở những bệnh nhân phù hợp, nhưng việc xử trí tổn thương hoàn toàn với khoảng cách lớn vẫn là một thách thức lâm sàng.

Trong bối cảnh này, tế bào gốc trung mô (MSC) và túi ngoại bào (extracellular vesicles – EVs) đang được nghiên cứu nhờ khả năng điều hòa phản ứng viêm và tác động đến môi trường vi mô tại mô tổn thương.

Phác đồ kết hợp hUC-MSC đường tĩnh mạch và EV tại chỗ

Trong bài báo Nonoperative Management of an Acute Complete Achilles Tendon Rupture With Mesenchymal Stem Cells and Extracellular Vesicles: A Case Report, Ortiz và Diaz trình bày trường hợp một nam bệnh nhân 45 tuổi, có hoạt động thể chất thường xuyên ở mức giải trí. Bệnh nhân bị chấn thương chân phải khi chơi tennis vào ngày 17/11/2024. Hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) xác nhận đứt hoàn toàn phần giữa gân Achilles, vị trí tổn thương cách điểm bám vào xương gót khoảng 6,1 cm, với khoảng cách giữa hai đầu gân là 3,7 cm.

Bệnh nhân lựa chọn không phẫu thuật sau khi được tư vấn và đồng thuận điều trị. Phác đồ sinh học kết hợp hai thành phần được triển khai.

Đầu tiên, bệnh nhân được truyền tĩnh mạch hUC-MSC trong ba ngày liên tiếp, từ ngày 2 đến ngày 4/12/2024, với liều 50 triệu tế bào mỗi ngày, tổng cộng 150 triệu tế bào. Theo nhóm tác giả, can thiệp này nhằm hỗ trợ điều hòa phản ứng viêm toàn thân và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sửa chữa mô.

Tiếp theo, bệnh nhân được tiêm EV có nguồn gốc từ hUC-MSC tại vùng tổn thương vào ngày 12 và 20/12/2024 dưới hướng dẫn siêu âm. Mỗi lần sử dụng 15 tỷ túi ngoại bào, tổng liều 30 tỷ túi. Chế phẩm được phân bố vào khoảng trống giữa hai đầu gân, hai đầu gân bị đứt và mô quanh gân nhằm đưa các thành phần sinh học đến gần vị trí tổn thương.

Song song với các can thiệp sinh học, bệnh nhân tuân thủ chương trình phục hồi chức năng bốn giai đoạn kéo dài khoảng 12 tháng. Chương trình bắt đầu bằng cố định và bảo vệ gân, sau đó tiến triển qua chịu lực có kiểm soát, cải thiện biên độ vận động, tăng cường sức mạnh cơ, tập thăng bằng và các bài tập chức năng nâng cao.

Cơ sở sinh học: Điều hòa viêm và hỗ trợ tái cấu trúc mô

MSC có thể tác động đến quá trình sửa chữa mô thông qua cơ chế cận tiết (paracrine), tức giải phóng các phân tử tín hiệu ảnh hưởng đến tế bào xung quanh, thay vì chỉ dựa vào khả năng biệt hóa và tích hợp trực tiếp vào mô tổn thương. Một phần hoạt tính sinh học này được vận chuyển thông qua EV, bao gồm phân nhóm exosome, mang theo protein, lipid và RNA điều hòa.

Theo các nghiên cứu tiền lâm sàng được trích dẫn trong bài báo, EV có nguồn gốc từ MSC có thể làm giảm phản ứng viêm giai đoạn sớm sau tổn thương gân, điều hòa kiểu hình đại thực bào theo hướng hỗ trợ tái tạo, đồng thời thúc đẩy tăng sinh và di chuyển của tế bào gân. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận những tác động tiềm năng lên tổ chức collagen và đặc tính cơ sinh học của mô đang lành.

Đối với hUC-MSC, các nghiên cứu tiền lâm sàng được dẫn trong bài báo còn gợi ý vai trò của exosome trong điều hòa tái tạo gân thông qua con đường tín hiệu mTOR. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả đề xuất rằng truyền hUC-MSC toàn thân kết hợp đưa EV trực tiếp vào vùng đứt gân có thể bổ trợ cho nhau, trong khi phục hồi chức năng cung cấp các kích thích cơ học cần thiết cho quá trình tái cấu trúc mô.

Tuy nhiên, đây là cơ sở sinh học và giả thuyết của nhóm nghiên cứu. Báo cáo ca bệnh không trực tiếp xác nhận các cơ chế phân tử này ở bệnh nhân, cũng không xác định được đóng góp riêng của từng thành phần điều trị.

Kết quả theo dõi: Gân phục hồi tính liên tục và chức năng vận động

Cường độ đau của bệnh nhân, đánh giá theo thang điểm từ 0 đến 10, giảm từ 10 điểm ban đầu xuống 6 điểm sau hai tuần, 4 điểm sau ba tháng và 0 điểm tại các mốc sáu và 12 tháng.

Ở tháng thứ chín, nghiệm pháp Thompson âm tính, phù hợp với việc khôi phục tính liên tục chức năng của gân. Tại thời điểm theo dõi khoảng 12–14 tháng, bệnh nhân đạt 100/100 điểm ở cả thang điểm Achilles Tendon Total Rupture Score (ATRS) và American Orthopaedic Foot & Ankle Society (AOFAS).

Đánh giá cơ sinh học bằng thiết bị cho thấy mức độ tương đồng tương đối cao giữa hai chi dưới. Tuy nhiên, vẫn ghi nhận chênh lệch biên độ gấp mu cổ chân trong động tác chùng chân về phía trước, với 21° ở chân tổn thương so với 28° ở chân đối diện.

MRI theo dõi ngày 4/2/2026 cho thấy gân Achilles đã khôi phục tính liên tục, không còn khoảng trống giữa hai đầu gân và không có dấu hiệu tái đứt. Gân vẫn dày lên và còn tín hiệu bất thường bên trong, được diễn giải là thay đổi liên quan đến quá trình tái cấu trúc mô sẹo sau lành thương. Tại thời điểm theo dõi cuối cùng, bệnh nhân đã trở lại tập luyện tại phòng gym và chạy bộ mà không ghi nhận đau hoặc hạn chế chức năng. Không có biến cố bất lợi nào được báo cáo trong quá trình điều trị và phục hồi.

Triển vọng và giới hạn của bằng chứng

Kết quả trên là một quan sát lâm sàng đáng chú ý về khả năng phục hồi sau phác đồ kết hợp hUC-MSC, EV và phục hồi chức năng ở một trường hợp đứt hoàn toàn gân Achilles có khoảng cách lớn giữa hai đầu gân. Tuy nhiên, đây là báo cáo trên một bệnh nhân duy nhất, không có nhóm chứng, nên chưa thể xác lập quan hệ nhân quả giữa liệu pháp sinh học và kết quả phục hồi.

Khả năng lành thương tự nhiên trong điều trị bảo tồn và tác động của chương trình phục hồi chức năng là những yếu tố gây nhiễu quan trọng. Nghiên cứu cũng không thể phân biệt hiệu quả riêng của hUC-MSC truyền tĩnh mạch với EV tiêm tại chỗ. Ngoài ra, các tác giả cho biết chế phẩm sinh học sử dụng trong trường hợp này chưa phải là sản phẩm sinh học được cấp phép và được sử dụng ngoài một thử nghiệm lâm sàng đã đăng ký. Đáng lưu ý, cơ sở điều trị đồng thời là đơn vị sản xuất chế phẩm sinh học được sử dụng trong báo cáo.

Các nghiên cứu tiến cứu có đối chứng cần được thực hiện để xác định tính an toàn, hiệu quả, liều lượng, thời điểm và đường đưa chế phẩm phù hợp. Việc chuẩn hóa đặc tính EV, theo dõi hình ảnh nối tiếp và đánh giá chức năng khách quan sẽ giúp làm rõ vai trò của từng thành phần trong phác đồ.

Kết luận: Báo cáo ca bệnh gợi mở tiềm năng nghiên cứu của liệu pháp kết hợp hUC-MSC và EV trong hỗ trợ sửa chữa mô gân. Dù bệnh nhân đạt kết quả phục hồi cấu trúc và chức năng khả quan, bằng chứng hiện tại chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị hoặc đề xuất phương pháp này thay thế các lựa chọn điều trị tiêu chuẩn. Cần thêm các nghiên cứu lâm sàng có đối chứng trước khi xác định vai trò của liệu pháp sinh học trong điều trị đứt gân Achilles.

Tài liệu tham khảo

Bài viết được dịch và tóm tắt từ bài báo (nếu có): Ortiz A, Diaz C. Nonoperative Management of an Acute Complete Achilles Tendon Rupture With Mesenchymal Stem Cells and Extracellular Vesicles: A Case Report. Cureus. 2026;18(10). Published October 18, 2026. doi:10.7759/cureus.118122.

Nguồn: Ortiz A, Diaz C. Nonoperative Management of an Acute Complete Achilles Tendon Rupture With Mesenchymal Stem Cells and Extracellular Vesicles: A Case Report. Cureus. 2026;18(10). Published October 18, 2026. doi:10.7759/cureus.118122.

Link: https://www.cureus.com/articles/524705-nonoperative-management-of-an-acute-complete-achilles-tendon-rupture-with-mesenchymal-stem-cells-and-extracellular-vesicles-a-case-report?score_article=true#!/

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài Viết Liên Quan