Science Direct, 02/10/2026
Một nghiên cứu thí điểm đa trung tâm được công bố dưới dạng bản thảo đã chấp nhận đăng trên Reproductive BioMedicine Online năm 2026 cho thấy huyết tương giàu tiểu cầu từ máu dây rốn người (hUC-PRP) có tiềm năng hỗ trợ phục hồi nội mạc tử cung ở phụ nữ gặp tình trạng nội mạc mỏng, teo nội mạc hoặc hội chứng Asherman. Sau can thiệp, độ dày nội mạc tăng trung bình 1,92 mm, đồng thời ghi nhận những thay đổi tích cực về hình thái, tân tạo mạch máu và biểu hiện gene liên quan đến quá trình tái tạo mô.
Nội mạc tử cung tổn thương: Thách thức trong điều trị vô sinh
Nội mạc tử cung là lớp mô lót bên trong tử cung, đóng vai trò thiết yếu trong quá trình làm tổ của phôi và duy trì thai kỳ. Sự phát triển của nội mạc phụ thuộc vào hoạt động phối hợp giữa tế bào biểu mô, tế bào mô đệm, hệ thống mạch máu và các tín hiệu phân tử điều hòa tái cấu trúc mô theo chu kỳ kinh nguyệt.
Các tình trạng như hội chứng Asherman, teo nội mạc tử cung và nội mạc tử cung mỏng có thể làm suy giảm chức năng của lớp mô này. Hội chứng Asherman đặc trưng bởi sự hình thành dính và xơ hóa trong buồng tử cung, trong khi teo nội mạc và nội mạc mỏng thường biểu hiện bằng sự phát triển không đầy đủ dù đã được sử dụng estrogen. Những bất thường này có thể liên quan đến giảm tưới máu, biến đổi cấu trúc tuyến và suy giảm khả năng tiếp nhận phôi.
Các phương pháp điều trị hiện nay, bao gồm phẫu thuật nội soi buồng tử cung để gỡ dính và liệu pháp hormone, chưa mang lại kết quả đồng nhất ở tất cả bệnh nhân. Trong bối cảnh đó, các chiến lược y học tái tạo dựa trên huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) đang được nghiên cứu nhờ khả năng cung cấp các phân tử hoạt tính sinh học hỗ trợ tăng sinh tế bào, hình thành mạch máu và sửa chữa mô.
hUC-PRP sở hữu hồ sơ protein liên quan đến tái tạo mô
Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả đánh giá hUC-PRP được thu nhận từ máu dây rốn người, đồng thời so sánh đặc điểm phân tử của chế phẩm với PRP từ máu ngoại vi người trưởng thành.
Phân tích mẫu từ 38 người hiến máu dây rốn cho thấy nồng độ tiểu cầu trong hUC-PRP đạt trung bình 397,54 ± 97,27 × 10³ tiểu cầu/µL, cao gấp 1,89 lần so với máu dây rốn toàn phần. Phân tích proteomic xác định 138 protein được chú giải có hoạt tính yếu tố tăng trưởng, trong đó có các phân tử liên quan đến điều hòa tăng sinh tế bào và tái cấu trúc mô như EGF, VEGF, PDGF, các yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi (FGF) và TGF-β1.
So với PRP từ người trưởng thành, hUC-PRP thể hiện hồ sơ protein đồng nhất hơn giữa các mẫu hiến. Đáng chú ý, 50 protein được phát hiện riêng trong nhóm hUC-PRP có liên quan đến các quá trình tổ chức và tái cấu trúc chất nền ngoại bào (ECM), hình thành sợi collagen và các con đường truyền tín hiệu hỗ trợ tăng trưởng, di chuyển và biệt hóa tế bào.
Những đặc điểm này gợi ý rằng hUC-PRP có thể cung cấp một môi trường phân tử thuận lợi cho sửa chữa mô nội mạc. Tuy nhiên, hồ sơ protein giàu yếu tố tăng trưởng là bằng chứng về tiềm năng sinh học, không đồng nghĩa với việc hiệu quả lâm sàng vượt trội so với PRP từ người trưởng thành đã được xác nhận.
Kết quả lâm sàng: Độ dày nội mạc tăng sau can thiệp
Nghiên cứu được thực hiện tại hai trung tâm y tế ở Tây Ban Nha, với 15 phụ nữ mắc hội chứng Asherman hoặc teo/nội mạc tử cung mỏng. Những bệnh nhân này có độ dày nội mạc dưới 5 mm dù đã trải qua các chu kỳ sử dụng estrogen.
Sau hai chu kỳ điều trị estrogen nhưng chưa sử dụng hUC-PRP, độ dày nội mạc không tăng có ý nghĩa thống kê (P = 0,57). Sau đó, bệnh nhân được tiêm hUC-PRP vào lớp dưới nội mạc dưới hướng dẫn nội soi buồng tử cung, đồng thời tiếp tục sử dụng estrogen theo phác đồ nghiên cứu.
Kết quả ghi nhận độ dày nội mạc trung bình tăng từ 3,67 ± 0,72 mm trước điều trị lên 5,59 ± 1,20 mm sau điều trị, tương ứng mức tăng trung bình 1,92 mm (P < 0,001). Cải thiện được quan sát ở cả nhóm hội chứng Asherman và nhóm teo/nội mạc mỏng.
Bên cạnh độ dày, hình thái nội mạc cũng có sự thay đổi. Trong số 10 bệnh nhân có nội mạc không đạt hình thái ba lá hoặc có biểu hiện teo trước can thiệp, 7 người (70%) xuất hiện hình thái nội mạc ba lá sau điều trị. Đây là dấu hiệu siêu âm thường được sử dụng để đánh giá sự phát triển nội mạc trong quá trình chuẩn bị cho phôi làm tổ, dù không thể tự nó xác định khả năng mang thai hoặc sinh con thành công.
Bằng chứng phân tử cho thấy hoạt hóa quá trình tái tạo và tân tạo mạch
Để tìm hiểu những thay đổi sinh học diễn ra trong nội mạc, nhóm nghiên cứu phân tích sinh thiết trước và sau điều trị ở 7 bệnh nhân.
Kết quả giải trình tự RNA xác định 105 gene biểu hiện khác biệt sau can thiệp. Phân tích các con đường sinh học cho thấy sự gia tăng hoạt động liên quan đến tăng sinh và di chuyển tế bào, tân tạo mạch máu, đáp ứng miễn dịch, đáp ứng hormone và tái cấu trúc chất nền ngoại bào.
Phân tích miễn dịch huỳnh quang cũng ghi nhận tỷ lệ diện tích mạch máu tân tạo tăng từ 33,18 ± 16,07% trước điều trị lên 45,04 ± 23,26% sau điều trị (P = 0,014), tương ứng mức tăng trung bình 11,86 điểm phần trăm.
Những kết quả này củng cố giả thuyết rằng hUC-PRP có thể tác động đến nội mạc thông qua nhiều cơ chế phối hợp, bao gồm điều hòa hoạt động tế bào, tái cấu trúc ECM và thúc đẩy hình thành mạch máu mới. Tuy nhiên, nghiên cứu chưa xác định được mức độ đóng góp riêng biệt của từng yếu tố tăng trưởng hoặc từng con đường phân tử vào đáp ứng điều trị.
Triển vọng và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
Không có biến cố bất lợi nào được báo cáo trong nghiên cứu. Đây là tín hiệu ban đầu đáng chú ý về tính khả thi và khả năng dung nạp của phương pháp trong nhóm bệnh nhân được khảo sát. Dù vậy, với chỉ 15 người tham gia, thời gian theo dõi ngắn và không có nhóm đối chứng không điều trị, nghiên cứu chưa đủ cơ sở để kết luận chắc chắn về hiệu quả và độ an toàn lâu dài.
Đặc biệt, nghiên cứu tập trung vào những thay đổi về độ dày, hình thái, mạch máu và biểu hiện gene của nội mạc. Do không thực hiện chuyển phôi trong nghiên cứu, các kết quả chưa cho phép xác định liệu hUC-PRP có cải thiện tỷ lệ làm tổ, tỷ lệ mang thai lâm sàng hoặc tỷ lệ sinh sống hay không.
Trong các nghiên cứu tiếp theo, cần mở rộng cỡ mẫu, xây dựng nhóm đối chứng phù hợp, chuẩn hóa quy trình sản xuất và sử dụng chế phẩm, đồng thời theo dõi các kết cục sinh sản dài hạn. Việc đánh giá thêm khả năng đáp ứng ở những mức độ tổn thương nội mạc khác nhau cũng có ý nghĩa quan trọng đối với lựa chọn bệnh nhân.
Nhìn chung, nghiên cứu đa trung tâm đầu tiên trên người này cung cấp bằng chứng ban đầu cho thấy hUC-PRP có liên quan đến sự cải thiện độ dày và hình thái nội mạc tử cung, đi kèm với những thay đổi phân tử và mạch máu phù hợp với quá trình tái tạo mô. Kết quả mở ra hướng nghiên cứu tiềm năng cho các chiến lược y học tái tạo trong hỗ trợ điều trị những bệnh lý nội mạc liên quan đến vô sinh, nhưng cần được xác nhận bằng các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn hơn trước khi có thể khẳng định lợi ích đối với kết quả sinh sản.
Tài liệu tham khảo
Bài viết được dịch và tóm tắt từ bài báo (nếu có): Alonso-Frías, P., Rodríguez-Eguren, A., Bueno-Fernandez, C., Gómez-Álvarez, M., Agustina-Hernández, M., Francés-Herrero, E., … & Cervelló, I. (2026). First Multicentre Clinical Results of Human Umbilical Cord Blood Platelet-rich Plasma for Endometrial Restoration. Reproductive BioMedicine Online, 106013.
Nguồn: Reproductive BioMedicine Online
Link: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1472648326005547
